Leren en veranderen als een peuter

Sinds bijna 2 jaar ben ik gezegend met een kleinzoon, Pim heet hij. Het mannetje is nog heerlijk puur en staat open voor alles. Mijn vrouw en ik mogen regelmatig op hem passen. Nou ja, de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat mijn vrouw vooral op hem past. Op die dag zijn er echter gelukkig voldoende momenten waarin ik er ook ben.

Ik leer veel van hem. Of misschien beter, hij leert mij veel. Ja ja, alles in het juiste perspectief.

Hij leert mij ‘leren’ en hoe met veranderen om te gaan vanuit zijn perspectief.

Pim is gek op ‘kikker’. Dat is een voorleesboek over een kikker die allerlei avonturen beleefd. Zodra hij binnen is pakt hij dat boek en klimt op schoot. Dan pakt hij mijn hand, legt het boek in mijn hand, waarmee hij zegt: zo opa, tijd om voor te lezen. En zo leer ik mijn eerste les van hem. Als je iets wilt, dan wacht je niet af, maar zorg je dat je het krijgt. Gewoon duidelijk: hand pakken, boek inleggen en leunen. En wie zegt er dan nog nee.

Terwijl ik voorlees uit het boek, roept hij regelmatig ‘die, die’, wijst naar iets op het plaatje en kijkt dan naar mij met een verwachtingsvolle blik. Ik roep dan: dat is een vis of een koe of een paard of een schuur etc. En vanaf het begin zegt hij dat na. Eerst moeilijk te verstaan maar steeds beter. En na een paar keer voorlezen weet hij het woord zelf gelijk te noemen. En kijkt hij naar mij met een blik: ‘goed van mij hé opa’. En wie kan hem dan een compliment onthouden. En zo leer ik mijn tweede les. Leren doe je het best door regelmatig vragen, herhalen en complimenten geven. Hoe anders gaat het soms in werkomgevingen. Fun, oefenen en complimenten geven, we maken zomaar te weinig gebruik van de kracht hiervan als we ander gedrag of kennis willen aanleren. Nemen we überhaupt de tijd hiervoor?

Soms merk ik aan mijzelf dat ik minder zin heb om voor te lezen. Meestal omdat ik dan in mijn hoofd bezig ben met andere dingen. Dan ben ik minder enthousiast bij het voorlezen. Dat effect is direct merkbaar bij Pim. Hij vindt het dan minder leuk. Hij praat minder na, is sneller afgeleid en dus sneller van mijn schoot af. Mijn enthousiasme doet dus iets. Dat zou zomaar een les kunnen zijn als wij onze medewerkers willen meenemen in veranderingen. Zijn wij zelf wel enthousiast over wat wij willen vertellen? Of is het een ‘moetje’? Mijn kleinzoon leert op dat moment minder dingen van mij. Dat zou zomaar dus ook bij onze medewerkers of collega’s zo kunnen zijn.

Het leert mij ook om meer focus aan te brengen. Want als ik de gedachten in mijn hoofd kan uitschakelen en mij richt op hem en het voorlezen, komt er meer reactie en heb ik er zelf ook meer lol in.

Gelukkig is er voor Pim ook een grens aan voorlezen over kikker (hij houdt het overigens langer vol dan ik merk ik, en wat zegt mij dat?), dus gaat hij na verloop van tijd met andere dingen spelen.

Hij vindt het heerlijk om alles te ontdekken. Dat is voor een kind makkelijker, want die is nog niet zo bezig met wat wel en niet mag. Alles kan en mag totdat iemand reageert. Heerlijk toch als je je niet hoeft aan te trekken van regels. Wat kan ik daar soms jaloers op zijn. En dat is voor mij ook een les. Pim vindt afstandsbedieningen bijvoorbeeld leuk. Lekker op de knoppen drukken. En in het begin vond ik dat niet zo’n goed idee. Totdat ik mij afvroeg waarom eigenlijk niet. En ik heb geen goed antwoord op die vraag. Als hij er nu blij van wordt en niets kapot maakt, waarom dan ook niet. Ziedaar mijn les: geen regels stellen alleen om de regel.  Dat stopt creativiteit en spelend leren. Ruimte geven en grenzen stellen. En grenzen alleen stellen als het echt nodig blijkt.

Helaas zijn er soms grenzen nodig. Want ja, die afstandsbediening wordt natuurlijk door de kamer gesmeten. Want hij moet laten zien dat hij ver kan gooien of stoer is of……. Ik bedacht mij laatst of ik wel eens een compliment voor zoiets heb gegeven: ‘he Pim wat goed van je dat je zover kan gooien!’ Helaas moest ik ontkennend antwoorden. Want de primaire reactie is om grenzen te stellen (dat zal vast alleen bij mij zo zijn J): ‘hé Pim, niet gooien ermee’.

Waarom mag hij er eigenlijk niet mee gooien? O ja, omdat ik denk dat het kapot gaat. Nou dat moet ik dan maar uitleggen. En ja hoor, u voelt hem al aankomen. Die boodschap landt niet in één keer. Zelfs niet in twee of drie keer. En daar zit weer een les. Want mensen veranderen niet zomaar. We moeten uitleggen waarom niet en dan accepteren dat het niet in één keer anders is. En dat is prima toch. Als het effect er maar komt. En we na één keer maar niet stoppen en de afstandsbediening op de kast leggen. Want wat leert mijn kleinzoon er dan van?

Dus uitleggen, consequent zijn en volhouden.

Terwijl ik dit schrijf lijkt het wel alsof ik dagen naar mijn kleinzoon zit te kijken. Wat zou dat heerlijk zijn zeg. Om te zien hoe die spons in zijn hoofd zich steeds meer volzuigt met alle dingen die hij ontdekt. Helaas moet er soms ook gewerkt worden. Maar dat is dan weer leuk omdat ik al deze lessen leer.

Ik wil nog één les die ik geleerd heb delen. Mijn kleinzoon speelt ook met lego. Die lego is stokoud, want mijn kinderen (die ondertussen allemaal de 20 gepasseerd zijn) hebben er nog mee gespeeld. Hij houdt van uitproberen hoe iets in elkaar moet. En dan zit ik er wel eens bij en maak iets en laat het hem zien. Wat mij dan opvalt is dat hij daar niet zoveel aandacht voor heeft als ik het niet samen heb gedaan (het kan natuurlijk ook gewoon aan de lelijkheid van mijn bouwwerken liggen bedenk ik mij nu J). Voor een kind is het proces om ergens te komen van belang. Want in dat proces leert hij. Dan ziet hij wat er gebeurt en kan. En de spons in zijn hoofd neemt het op. Dat is een les bij veranderen. Neem mensen mee in het proces van veranderen. Zet niet de uitkomst neer, maar laat mensen mee-denken, mee-oefenen, mee-fouten-maken etc. Dan beklijft een verandering veel beter.

Nou, het is u vast wel duidelijk dat ik veel leer van mijn kleinzoon.
Leren en veranderen als een peuter. Mijn wens voor mij en iedereen.

Theo Mak           www.zodenaandedijk.nl